Land in oorlog

Sinds bijna 10 jaar nu koop ik groene pitloze olijven met heel veel knoflook en peterselie bij hetzelfde winkeltje bij mij in de buurt. Het is gelegen op de hoek van de Aalsmeerweg en de Rietwijkerstraat en het heeft achtereenvolgens toebehoord aan een Marokkaanse, een Pakistaanse en tegenwoordig weer een andere -ook gebrekkig Nederlands sprekende- eigenaar. Het recept wordt blijkbaar samen met de inventaris doorgegeven, want de olijven blijven onveranderd lekker: in de salade of zomaar los uit 't handje.
Sinds een jaar of twee staat er een Arabische, tanige, trotse man van een jaar of veertig achter de toonbank van de winkel. Zwart haar, diepbruine ogen, scherpe blik en dito gelaatstrekken. Gelukkig heeft hij een bijzonder vriendelijke glimlach, anders zou hij met dit uiterlijk en zijn diepe basstem een onverzettelijke, bijna dreigende indruk maken. Zijn vrouw is ronduit mooi met haar lange zacht-krullende haren. Alles lijkt wel zacht aan haar: haar wangen, haar ogen, haar mond, haar welvingen, haar stem. Les extrèmes se touchent...
Het heeft lang geduurd, voordat ik durfde te vragen waar ze vandaan komen. Ik weet namelijk dat veel buitenlanders een dergelijke vraag opvatten als een terechtwijzing of een verkapt verwijt dat ze niet in hun eigen land zijn gebleven. Hoe dan blijk te geven van mijn belangstelling?
Op een dag biedt de televisie in de winkel uitkomst. Die staat namelijk bijna altijd aan op een zender waarop voor mij onverstaanbaar wordt gesproken en uit de letters kan ik ook geen wijs. Dit keer lijkt het -aan de heftigheid van de emoties, de beperkte cameravoering en de eenvoudige aankleding van de set te zien- op een soap.
"Drie scheppen?" vraagt de eigenaar, terwijl hij een plastic zakje richting de bak met mijn favoriete olijven beweegt en de grote lepel alvast pakt. Ik bestel altijd hetzelfde.
"Ja, graag," antwoord ik en concentreer me weer op de gebeurtenissen op het televisiescherm, die hij ook met een half oog blijft volgen. Op een gegeven moment hoor ik hem aanstekelijk grinniken. Ik draai me naar hem om.
"Waar gaat het over?"
Hij kijkt me aan met glimmende ogen van de pret en wil het me uit gaan leggen, maar haalt dan hoofdschuddend zijn schouders op en zegt lacherig: "Eigenlijk allemaal domme dingen, veel te ingewikkeld."
We grinniken allebei een beetje, terwijl hij het zakje met olijven op de weegschaal legt. En dan durf ik het.
"Waar komt u eigenlijk vandaan?" vraag ik.
"Uit Irak." zegt hij en het lijkt alsof zijn ogen ineens doffer zijn geworden.
"Ooooh, uit Irak."
Er valt een zware stilte.
Shit, wat moet ik nou zeggen?
"Het is 3 Euro 45," redt hij mij.
Ik geef hem een vijfje en krijg wisselgeld terug.
Maar ik wil het hier niet bij laten. Dat zou te makkelijk zijn.
Dan: "En woont er nu nog steeds familie van u?"
"Mijn moeder woont daar."
"Kan zij niet ook hierheen komen?"
"Nee, zij wil dáár blijven. Zij is oud."
"Maar dan maakt u zich zeker wel vaak zorgen om haar?"
"Elke dag." Hij zucht diep.
"En kunt u haar bellen?"
"Soms. Soms kunnen wij bellen."
Nadat ik hem veel sterkte heb gewenst, verlaat ik de winkel.

Een volgende keer is er een voetbalwedstrijd op de televisie. De eigenaar begroet me weliswaar als ik binnenkom, maar kan vervolgens nauwelijks zijn aandacht verschuiven naar de verkoop van olijven. Bij navraag blijkt Irak een kwalificatiewedstrijd te spelen voor het WK van 2010. Ze spelen thuis tegen Qatar, vertelt de eigenaar.
"Thuis? In Bagdad?" vraag ik verbaasd.
"Neenee, niet in Irak. Dat kan niet, door oorlog. In Dubai. Irak speelt al 20 jaar alle thuiswedstrijden in Dubai. Is al 20 jaar, oorlog in Irak."

Een paar weken later kom ik de winkel binnen op het moment dat hij nèt bezig is om de olijven te vermengen met knoflook en peterselie. Het is zo klaar, zegt hij. Terwijl hij doorwerkt, bekijk ik de schappen eens nader. Rozenwater uit Libanon, kikkererwten uit Turkije, zeezout uit Griekenland, couscous uit Marokko, verschillende chutney's uit India, rijst uit Suriname: de hele wereld lijkt wel vertegenwoordigd. Er is ook Maggi aardappelpuree... Mijn oog valt op een potje dadelstroop uit Basra.
Als ik het op de toonbank zet, draait hij het etiket naar zich toe en vraagt me of ik weet waar Basra is.
"Ja, in Irak."
Een goedkeurende knik.
En dan vertelt hij me dat het daar gemiddeld 48 graden is, bijna te heet voor mensen. Maar ideaal voor dadels. En hoe er daar vroeger 150 verschillende soorten dadels groeiden, miljoenen bomen, die ieder jaar weer een ongelofelijk rijke oogst opleverden. Het is duidelijk merkbaar hoe fijn hij het vindt om eens iets anders over zijn land te melden dan de gebruikelijke ellende.
"Maar ja," besluit hij, "nu, door oorlog is bijna niets meer van al die dadelbomen. Allemaal plat door de bommen."
Even kijkt hij me ietwat moedeloos aan.
's Winters eten veel mensen in Irak dadelstroop, gaat hij vervolgens snel door, omdat er zoveel energie in zit. Je wordt er helemaal warm van als je een lepeltje eet met wat brood. En dan nog wat tahin (sesampasta) erbij... het is zo lekker: dat moet ik echt eens proberen.
De melancholie is bijna tastbaar.
Kloteoorlog.

Al klaar!

Soms gaan de dingen heel snel: ik keek zoëven naar de vorderingen van KIVA om het geld voor Khairiya's groepsonderneming bij elkaar te krijgen... is de fondsenwerving al rond. Mooie boel zeg. Letterlijk.

Nieuwe lening via KIVA

Het besluit is gevallen: dit project ga ik ondersteunen. In de eerste plaats omdat het in Tanzania, Afrika is. En dan ook nog eens in Zanzibar, waarover mij ooit een Noorse heks genaamd Gudrunn vertelde dat het daar zo heerlijk naar kruidnagelen ruikt, omdat die daar volop geteeld worden. Maar dat is alweer meer dan twintig jaar geleden... In de tweede plaats leen ik mijn geld niet aan slechts één vrouw Khairiya, maar via haar ook aan Fatima en Amina met wie ze een groep vormt.
Uit de omschrijving wordt mij niet helemaal duidelijk waar hun business uit bestaat, maar er wordt iets verkocht volgens mij. En wel op een manier waarbij er zo'n 90$ per maand winst wordt gemaakt. Daarvoor werkt Khairiya elke dag van 7 uur 's morgens tot 6 uur 's avonds. Ze heeft een echtgenoot en een kind van 12 jaar oud.
Khairiya, Fatima en Amina hebben nog 350$ nodig... Wie doet er mee?

Lening helemaal afgelost!

Vandaag kreeg ik de volgende mail in mijn postdoosje:

Dear Mathilde Dollekens,
We are very pleased to notify you that your loan to Faapopole Siuta has been fully repaid in the amount of $850.00. The payment was collected and deposited by South Pacific Business Development.
The funds from this repayment will be deposited in your Kiva account as "Available Kiva Credit" in the next 2 to 3 days. At that time, you can re-lend these funds to a new entrepreneur, withdraw them into a PayPal account or you can donate them to Kiva's operational expenses. For further instructions regarding any of these processes, please visit our help center: http://www.kiva.org/about/help.

Best wishes,
- The Kiva Team

Ik ben waanzinnig trots op mijn overzeese businesspartner. In iets meer dan een jaar (zie mijn blog van 14 april '07) heeft ze het hele bedrag van 850$ weten af te lossen om haar ijsverkoop van de grond te krijgen. Ik kan nu met het bedrag dat ik terug gekregen heb, weer een andere ondernemer m/v (maar ik denk v; vind ik tòch leuker en vooral nuttiger) ondersteunen.
Het werkt dus! En dat vind ik nog wel het meest bemoedigende en blij-makende van alles.

Gedachte in de supermarkt

Hoe zou dat nou komen?
Sta ik in de rij bij de kassa een beetje voor me uit te mijmeren op een herfstvakantieachtige manier en plop! daar is ze in mijn hoofd:Veneranda Nzambazamariya uit Ruanda. Jaren geleden heb ik haar ontmoet. Het moet in 1995 geweest zijn toen ik in New York was om daar te lobbyen bij een Commissie over Vrouwenzaken van de Verenigde Naties. Vrouwen uit het Westen sloten bondjes met vrouwen uit Afrika, Azië en Latijns Amerika om samen van alles voor elkaar te krijgen op het gebied van mensenrechten van vrouwen: economische rechten, politieke rechten, reproductieve rechten en nog veel meer.
Het was altijd hard en lang werken tijdens zulke bijeenkomsten. Er moesten alternatieve teksten voor verdragspassages worden geformuleerd waar zo veel mogelijk organisaties en landen zich in konden vinden. Dat betekende eindeloos veel discussies en vervolgens het nauwkeurig zoeken naar de juiste woorden. Soms ging dat door tot diep in de nacht.
Veneranda maakte veel indruk op mij. Ze was ongeveer van mijn leeftijd, maar leek zo ontzettend veel wijzer. Ze was haar land Ruanda ternauwernood ontvlucht tijdens de genocide van april 1994, waarbij meer dan een miljoen mensen werden afgeslacht. Zij was één van de zeer weinigen van haar familie die het hadden overleefd. En toch was ze zo snel mogelijk weer teruggekeerd naar haar land om te werken aan de wederopbouw. Ze had zo'n lief en zacht gezicht en je kon zo heerlijk met haar lachen. Ik begreep niet hoe ze dat voor elkaar kreeg, na zoveel gruwelijke ellende meegemaakt te hebben. Maar het was geen kwestie van voor elkaar krijgen: zo was ze "gewoon".
Op een ochtend, na veel te weinig slaap na veel te lang doorwerken en dan-maar-ontspannen-met-alcohol, kwam ik aan in het gebouw van de Verenigde Naties. Daar was een actie gaande: vrouwen uit de hele wereld vormden een levende slinger door de gangen, droegen spandoeken bij zich en riepen "We want peace".
Ik voelde me verre van fit genoeg om deze softe demonstratie te kunnen appreciëren en was blij om Veneranda ergens op een bankje aan te treffen. Ik plofte naast haar neer en verzuchtte: "I don't want peace, I want coffee!"
Toen de woorden de wereld al in waren, realiseerde ik me pas tegen wìe ik ze eigenlijk had gezegd en sloeg m'n hand voor mijn mond. Geschrokken keek ik Veneranda aan.
Maar ze lachte giechelend en zei dat er minstens twee personen in mij leefden: de ene was een wijze oude vrouw, de ander een ondeugend meisje van een jaar of acht en ze was op beiden evenveel gesteld. Als ik het me goed herinner ben ik vervolgens voor ons beiden koffie gaan halen.
Voor meer feitelijke info over Veneranda kun je hier verder kijken. Ze is in 2000 jammerjammer genoeg verongelukt met een vliegtuig en heeft posthuum nog een belangrijke onderscheiding gekregen voor haar vredeswerk: de Millennium Peace Prize for Women.
Maar waarom kwam ze nou zo plotseling tevoorschijn uit mijn geheugen, terwijl ik in alle rust stond te wachten totdat ik mijn boodschappen kon betalen?
Misschien omdat ik stond na te denken over het gesprek dat M. en ik gisteravond hadden over de misvattingen als het gaat over interculturele communicatie. Het is daarbij helemaal niet zo belangrijk om precies te weten wat iemands religieuze achtergrond is. Waar het om draait is of je je open wilt en kunt stellen voor de ander. Afstemmen. En terwijl Veneranda en ik uit totaal verschillende werelden kwamen, was dat voor ons totaal geen probleem.
Het was hartverwarmend om weer even aan haar te denken!

Update on Ice Pops

Vandaag ontving ik weer nieuws over mijn partneres in zaken in de Stille Oceaan. Heel verheugend!

Dear Mathilde Dollekens,
This is an update on Ice Pops written by Shane Xu:
Faapopole has been making ice pops for two years. She used her first loan to purchase the initial ingredients, sugar and cordial, and the plastic bags for making them in. With subsequent loans she has developed the family plantation; the other main income source, and built a separate bathroom for her family house. She has five children, the eldest of which is currently attending the high-school in town. The four younger children all attend the local school where Faapopole sells her ice pops. She started the business to supplement her husband's income from the plantation and fishing, and her business helps pay for family needs such as food, school fees, basic living costs, and church donations. She is unsure as to whether she wishes to continue getting further loans, and would like to one day have the plantation established in such a way as to be fully independent.

Ik wens haar toe dat ze al haar plannen waar kan maken en als ik er een bijdrage aan kan leveren... heel graag!

Aanpakken die handel

In de krant van vandaag een superkleine advertentie over een heel belangrijk onderwerp: eerlijke handel. Er is een site, waar je er van alles over kunt lezen. Bijvoorbeeld hoe Europa zijn afgekeurde kippen op de Afrikaanse markt dumpt, met als gevolg de ondermijning van de gezondheid van mensen, maar ook de ondermijning van de lokale economie. Om helemaal ellendig van te worden. Want stel je maar eens voor: je probeert voor je familie geld te verdienen met je kippen, die vervolgens niet voor een redelijke prijs te verkopen zijn, omdat de markt wordt overspoeld met waanzinnig goedkope kippen uit het toch al zo rijke Europa...
Zo is er ook informatie te vinden over energie, medicijnen en handel in het algemeen. Je kunt je digitale handtekening zetten, als je een eerlijke uitkomst wilt van de onderhandelingen, die momenteel plaatsvinden over een nieuwe handelovereenkomst tussen de EU en 76 ontwikkelingslanden in Afrika, de Caraïben en de Stille Oceaan (waaronder voormalige koloniën van de Europese lidstaten).

En ja, ik heb ook heus een stemmetje in mijn hoofd dat zegt: wat heeft dat nou voor zin?
Maar helemaal niks doen, helpt sowieso niet.
Toch?!!!
Nou dan.

Afrika

Ik heb zoëven iets geweldigs ontdekt: een africam. Ergens in de Afrikaanse bush -om precies te zijn bij de Nkorho Pan, "a natural water hole in the prestigious Sabi Sands Private Game Reserve" in Zuid-Afrika- staat een webcam die dag en nacht uitzendt. Er valt van alles te zien, maar ook de geluiden zijn bijzonder. Vooral rond vijf uur 's middags schijnt er van alles loos te zijn daar. As we speak is er een groep bavianen (waaronder een moeder met kind) aan het drinken...
Met dank aan Marieke Groen.

The day after

Voor wie het gemist heeft of er niet genoeg van kan krijgen (want over energie gesproken...): ze is misschien al bijna vijftig, maar ze kan er wèl wat van! Madonna at Live Earth
en dan deze nog
en deze als allerlaatste.
Wat een topwijf!!!

07-07-07

Wat ik deed op deze dag? Allereerst maar eens me realiseren dat het nu dan eindelijk vakantie is en er de komende zes weken in geen velden of wegen arbeidsverplichtingen te bekennen zijn. Verder was ik aangenaam verrast door het ontbreken van de regen- dan wel onweersbuien, die het de laatste dagen tot zo'n herfstige kledderzooi maakten. Zoon en ik hebben heel feestelijk boeken voor de vakantie gekocht en als lunch heerlijke sushi's gegeten op een bankje aan de Apollolaan.
Tussen de bedrijven door zette ik de televisie aan om een beetje bij te houden of deze eventueel gedenkwaardige dag (tja, je weet het immers maar nooit) nog iets op ging leveren. Qua milieu en klimaat denk ik niet zo veel, heel eerlijk gezegd. Bovendien denk ik bij mezelf als ik al die interessante tips hoor "Tja, maar dat weten we toch al minstens 20 jaar?" Het enige dat ik niet doe, is spaarlampen gebruiken. Eerst omdat ik schele hoofdpijn kreeg van het licht en nu omdat het moet van de regering. Ze gaan er eerst maar voor zorgen dat er roetfilters op vrachtwagens geplaatst worden, ook al mag je zulks volgens de Europese wetgeving niet verplicht stellen. Dan doe je die dingen toch gewoon cadeau?!
Beau van Erven Dorens zag ik -bijna als iemand die in de Here is geraakt- op televisie bekennen dat hij vroeger vier auto's had en nu niet meer... dat vind ik beschamend. En dat hij daarna zegt dat het heel leuk is om iets aan het klimaat te doen, omdat je er ook nog eens veel geld mee kan verdienen... daar word ik bijna boos van. Heeft hij dan niet eerder doorgehad dat hij het geld met bakken het raam uitsmeet? Geld, dat hij op een veel nuttiger manier had kunnen besteden!
Ach nou ja, het is vakantie en ik moet sowieso leren om mild te zijn. Dus probeer ik me blij te voelen om het feit dat Beau nu -al is het laat- het licht gezien heeft.

Muzikaal leverde de dag me evenmin veel op. Al was ik vlak na de avondmaaltijd ineens tot bijna tranen toe geroerd, doordat de grootogige Corinne Bailey Rae en John Legend samen een prachtig lied van Marvin Gaye zongen. Het kwam voor het eerst uit in 1971. Voor de Pabo-studenten onder ons: dat is meer dan 35 jaar geleden. Kun je nagaan...
Het gaat als volgt:

Mercy, mercy me,
Ah, things ain't what they used to be, no, no.
Oil wasted on the ocean and upon
our seas fish full of mercury,

Oh, mercy, mercy me.
Ah, things ain't what they used to be, no, no, no.
Radiation underground and in the sky;
animals and birds who live nearby are dying.

Oh, mercy, mercy me.
Ah, things ain't what they used to be.
What about this over crowded land?
How much more abuse from man can she stand?

en je kunt er hier naar luisteren.

Als we met zijn allen niet zouden denken dat je veel spullen moet hebben om voluit te kunnen leven... dat zou pas ècht veel schelen. Niet iedere zomer weer een nieuw model zonnebril bijvoorbeeld. Al die flauwekul. Back to basics if you please.
En: leef met vlag en wimpel, maar hou het simpel!

Ice Pops III

Vandaag kreeg ik weer eens blij-makende post over mijn business partner overseas, de wonderschone Siuta Faapopole.

Dear Mathilde Dollekens,

The business you have loaned to, Ice Pops, has made a repayment of $71.00. The total amount repaid up to now is $142.00. The payment was collected and deposited by South Pacific Business Development.
This repayment will be divided amongst all the lenders who helped to fund this business, depending upon the percentage each lender contributed. Note that you cannot actually withdraw or reloan these funds until after the loan term is complete.

To view your Kiva loan portfolio go to:
http://www.kiva.org/app.php?page=account
______________________________
Loans that change lives
http://www.kiva.org/

Ice Pops II

Ik kreeg bericht over mijn zakenpartner in de Stille Zuidzee:

Dear Mathilde,
The business you have loaned to, Ice Pops, has made a repayment of $71.00. The total amount repaid up to now is $71.00. The payment was collected and deposited by South Pacific Business Development.
This repayment will be divided amongst all the lenders who helped to fund this business, depending upon the percentage each lender contributed. Note that you cannot actually withdraw or reloan these funds until after the loan term is complete.
To view your Kiva loan portfolio go to: www.kiva.org/app.php?page=account.

Ik ben zo ontzèttend trots op Siuta: ze heeft me nu dus eigenlijk al $2.09 van de $25 terugbetaald!

Ice Pops

Vandaag kreeg ik voor het eerst bericht over mijn zakenpartner in Samoa, de Pacific.
Dear Mathilde,
This is an update on Ice Pops written by Elrico Muñoz:
Thank you for your loan. It has been disbursed to Faapopole Siuta by South Pacific Business Development in Samoa. We are excited to watch this business grow. Over the next 12 - 16 months, South Pacific Business Development will be collecting repayments from this entrepreneur and posting progress updates on the Kiva website.

Ze heeft het geld dus gekregen en kan aan de slag. Ik ben ontzettend benieuwd!
En zou het nu niet dubbel leuk zijn als ik de Staatsloterij zou winnen? Want dan kon ik haar gaan opzoeken en kijken hoe het leven daar is en hoe het met Siuta gaat.
Of zou ik het geld voor een dergelijke reis beter nog aan andere Kiva-klanten kunnen lenen?
Dat vind ik me toch dilemma's...

Bierprijzen

Met het weekend voor de deur en een weersverwachting die uitnodigt tot terrasjes met bier, moet het even gezegd: Neelie Kroes heeft zich ontpopt als Vrouwe Justitia! En die sukkels van een bierbrouwers dachten dat ze rookgordijnen konden creëren om hun geheime bijeenkomsten aan het oog van Neelie's speurneuzen te onttrekken... Haha!
Maar waar gaan die te betalen boetes eigenlijk naar toe? In de Europese kas of ziet de belazerde consement er nog iets van terug?

Faapopole Siuta

Dit is Siuta (ik denk dat Faapopole haar achternaam is): is het geen mooie lieverd? Mijn credit card "doet" het weer en vanochtend ben ik dan eindelijk -via Kiva- met een lening van $ 25 businesspartner geworden van deze Zuid-Pacifische schone, die op het eiland Samoa een eigen bedrijfje wil starten. In totaal heeft ze $ 850 nodig en toen ik zoëven nog een keer Siuta's site checkte, bleek dat ze inmiddels aan dat bedrag is gekomen! Dus binnenkort kan ze beginnen met de productie en verkoop van bronwaterijs: geweldig.
De verwachting is dat ze binnen 12-16 maanden het geleende geld aan mij (en alle anderen natuurlijk ook) terug zal betalen. Met de winst uit haar eigen bedrijfje zal ze o.a. haar kinderen naar school kunnen laten gaan.
Binnenkort kan ik nieuws verwachten over de voortgang en daar ga ik hier natuurlijk over berichten. Eerlijk gezegd denk ik dat ik in de nabije toekomst nog veel meer geld ga lenen aan zulke dappere ondernemende vrouwspersonen. Want: petje af, dames!!

Microkrediet

Het is dat mijn credit card momenteel geblokkeerd is (gisteren een ongelofelijk irritant telefoongesprek gevoerd met een abn/amro meisje over de kafkaïaanse procedures: ondanks dat mijn saldo nu is aangevuld, moet ik nog tot 5 april wachten totdat ìk kan bellen om te vragen of ie weer gedeblokkeerd kan worden... waarom gebeurt dat niet automatisch gvd??!! en later: ook zielig, als je je brood moet verdienen met zo'n klotebaantje in een call-center), maar anders was ik nu voor minimaal 25 dollar geld aan het lenen aan een kleine ondernemer m/v in bijvoorbeeld Tanzania, Samoa, Ghana of Azerbeizjan.
Las op bladzijde 5 in de Volkskrant van donderdag een column van Nicholas D. Kristof over hoe je op een heel directe manier een bijdrage kunt leveren aan armoedebestrijding: via Kiva, een organisatie opgezet door Matthew en Jessica Flannery, een jong Amerikaans echtpaar dat in Afrika heeft gewerkt. "Zij beseften dat het gebrek aan betaalbare leningen een groot obstakel was voor de economische ontwikkeling. Liefdadigheid is het volgens Flannery niet. Je wordt zakenpartner van iemand aan de andere kant van de wereld."
Hoe leuk is dat?!!
Ik heb al een beetje rondgsnuffeld op die site (waar je ook het artikel, dat oorspronkelijk in de NY Times verscheen, kunt downloaden) en heb me ingeschreven. Kreeg onmiddellijk een mailtje:

Dear Mathilde Dollekens,
Thank you for registering at http://www.kiva.org/
We look forward to partnering with you, and hope you will someday choose to 'sponsor a business' with us by loaning to an entrepreneur.
We believe this is one of the best ways to empower our neighbors, giving them opportunities to become economically independent, improve their standard of living, and alleviate poverty for themselves and their communities.
If you have any questions or concerns, please email us anytime at contactus@kiva.org
Thank you,
Kiva

Nu is het wachten (klotebank!!) op 5 april en dan kan ik aan de slag, waardoor iemand anders de kans krijgt om aan de slag te gaan.